Eigen gevoelens en behoeften
Als je zorgt voor een dierbare in de palliatieve fase, ben je vaak vooral met hém of háár bezig. Maar jij doet er ook toe. Jouw gevoelens, jouw vragen, jouw grenzen.
Zorgen voor een ander kan intens zijn. Juist daarom is het belangrijk om óók stil te staan bij jezelf.
Mag ik ruimte nemen voor mezelf? En hoe doe ik dat?
Ja, absoluut! Je móet ruimte voor jezelf nemen. Het is niet egoïstisch om pauze te nemen, iets leuks te doen of even afstand te nemen. Juist in een zware periode heb je momenten nodig om op adem te komen.
Wat kan helpen:
- plan bewust rustmomenten in, al is het maar een korte wandeling
- vraag iemand om even over te nemen, hoe klein ook
- durf ‘nee’ te zeggen als iets niet lukt of te veel is, gun jezelf rust zonder schuldgevoel
- herinner jezelf eraan dat opladen ook zorg is
Je hoeft jezelf niet weg te cijferen om er voor iemand te zijn. Sterker nog: goed zorgen begint met goed zorgen voor jezelf. Zelfzorg is geen egoïsme. Het is wat jou staande houdt. Je kunt er alleen voor een ander zijn als je zelf niet volledig leegloopt.
Waar kan ik terecht met mijn vragen?
Natuurlijk weet je niet alles en ken je niet alle antwoorden. Het is normaal als je vragen hebt over wat er gebeurt, wat je voelt of wat er nog komt.
Je kunt terecht bij:
- je huisarts of praktijkondersteuner
- de verpleegkundige of het palliatieve team
- een mantelzorgondersteuner in jouw gemeente
- een geestelijk verzorger of maatschappelijk werker
- lotgenoten via een praatgroep of online
Soms helpt het al om je verhaal kwijt te kunnen. Laat je niet tegenhouden om hulp te vragen.
Hoe ga ik om met levensvragen (van mijzelf of mijn partner)?
In deze periode komen grote vragen naar boven. Misschien vraag je je af wat het leven nog betekent, nu alles zo anders is? Of wat betekent mijn rol nog, nu ik vooral aan het zorgen ben? Of wat betekent onze relatie nog, nu die zo veranderd is? Wat betekent dit moment nog, als we weten dat het eindig is? Hoe geef ik zin aan de tijd die we nog hebben? Wat blijft er straks over? Wat heb ik nog te geven? Of te doen?
Die vragen kunnen zwaar voelen, maar ook verbinden. Je mag ermee worstelen. Je hoeft geen antwoorden te vinden. Alleen ruimte om ze te stellen.
Praat erover met:
- je partner, vriend(in), broer of zus
- een geestelijk verzorger, pastor of coach
- iemand die gewoon even stil kan zijn met jou
Soms zit troost niet in woorden, maar in samen zoeken.
Je mag twijfelen. Je mag zoeken. Je mag ook gewoon zeggen: “Ik weet het even niet.”
Levensvragen hoef je niet alleen te dragen. Een geestelijk verzorger of gewoon een luisterend mens kan helpen om woorden te vinden voor wat je voelt. Ook als je niet gelovig bent.
Je hoeft het niet perfect te doen. Wel met aandacht. Ook voor jezelf.
Als je dierbare er niet over wil praten
Soms wil je partner of je dierbare het er gewoon (nog) niet over hebben. Dat is zijn of haar keuze. Maar wat doe je dan met alles wat er in jóu omgaat? Blijf er niet mee zitten. Praat met anderen over je gevoelens of waar je mee zit. Het Centrum voor Levensvragen Limburg bijvoorbeeld is er ook voor jou.
Ben je zelf nog niet klaar om erover te praten?
Ook dat kan. Dat is voor ieder mens anders en Iedereen gaat er anders mee om. Misschien moet er eerst nog wat tijd overheen gaan.